AI-labelplicht voor MKB: wat betekent de EU AI Act voor uw dagelijkse communicatie?

Stel: u heeft uw LinkedIn-profielfoto laten oppoetsen met een AI-tool. Het resultaat is strak, professioneel en u ziet er op uw best uit. U plaatst de foto, krijgt complimenten en denkt er verder niet meer aan. Herkenbaar?

Wat de meeste ondernemers op dit moment nog niet weten, is dat deze ene handeling u al onder nieuwe Europese regelgeving brengt. En dat de verantwoordelijkheid voor correcte labeling bij u ligt, niet bij de tool die u gebruikte.

Wat is er precies veranderd?

De EU AI Act is de brede Europese wet die het gebruik van kunstmatige intelligentie reguleert. Artikel 50 van die wet gaat specifiek over transparantie: mensen moeten weten wanneer ze met AI communiceren, en realistisch AI-gegenereerde beelden moeten herkenbaar zijn als kunstmatig.

Er zijn twee belangrijke momenten. Voor realistische AI-gegenereerde afbeeldingen, denk aan een AI-profielfoto die eruitziet als een echte foto, geldt de transparantieverplichting al. Op 2 augustus 2026 volgt de volledige inwerkingtreding van Artikel 50. Vanaf dat moment gelden de regels ook voor AI-video, communicatie met chatbots en alle andere kunstmatig gegenereerde content waarmee consumenten en zakelijke contacten te maken krijgen.

Rechtsexpert en AI-specialist Meindersma formuleerde het treffend: 'Dit gaat dus niet over de aanbieders van het systeem, maar juist over jou en mij.' Die zin verdient even stilte. De verantwoordelijkheid ligt bij de gebruiker. Bij u dus, als u AI-content publiceert voor uw bedrijf.

Waarom raakt dit het MKB harder dan grote bedrijven?

Grote organisaties hebben compliance-afdelingen, juristen en IT-teams die dit soort regelgeving opvangen. In het MKB bent u dat zelf, of bent u afhankelijk van uw IT-partner en een handjevol medewerkers die dagelijks tools als Canva, ChatGPT of LinkedIn's eigen AI-functies gebruiken.

Tools om AI-afbeeldingen te maken zijn laagdrempeliger dan ooit. Via platforms als Canva, Beaks.nl of Gemini genereer je in minuten een realistische profielfoto, een productafbeelding of illustraties voor een nieuwsbrief. Dat is fantastisch voor productiviteit. Maar het betekent ook dat de kans groot is dat er nu al AI-content op uw website of sociale media staat die straks voorzien moet zijn van een label.

Herkent u de situatie dat uw marketingmedewerker even snel een afbeelding voor de nieuwsbrief heeft gemaakt, of dat een collega een AI-profielfoto op LinkedIn heeft staan? Dan is dit het moment om even bij stil te staan.

De Ratho-driehoek als kompas: Mens, Proces, Techniek

Bij Ratho kijken we altijd vanuit drie invalshoeken naar veranderingen als deze: de mens in uw organisatie, de processen die u hanteert en de techniek die u inzet. Die drie moeten in balans zijn. Compliance is geen IT-probleem alleen. Het is een samenspel.

Mens: Weten uw medewerkers welke tools AI-gegenereerde content produceren? Weten ze wanneer iets als 'realistisch' wordt beschouwd in de zin van de wet? Hier begint het. Bewustwording is de eerste stap, en die kost geen geld.

Proces: Heeft u beleid rondom het gebruik van AI in communicatie? Veel MKB-bedrijven werken zonder enig kader. Dat was jarenlang prima, maar nieuwe regelgeving vraagt om een minimale structuur. Denk aan een korte interne richtlijn: wanneer gebruik je AI, wie controleert de output en hoe label je het.

Techniek: Welke tools gebruikt uw team? Zijn er chatbots actief in uw klantenservice of op uw website? Identificeren die zichzelf als AI? Dit zijn technische instellingen die u kunt aanpassen, maar u moet wel weten dat ze er zijn.

Een klant van ons: van onbewuste gebruiker naar bewuste ondernemer

Een klant van ons, een adviesbureau in de regio Breda met een tiental medewerkers, ontdekte tijdens een gesprek over hun digitale strategie dat drie medewerkers AI-profielfoto's op LinkedIn hadden staan. Niemand had daar bij stilgestaan. Het was handig, het zag er goed uit, klaar.

Bovendien bleek er een chatbot op hun website actief te zijn, geplaatst door hun websitebouwer, die bezoekers te woord stond zonder dat dit ergens werd vermeld. Twee concrete aandachtspunten, gevonden in één gesprek.

Samen hebben we een korte checklist opgesteld: een overzicht van welke tools AI-content genereren, waar die content terechtkomt en wat er gecommuniceerd moet worden richting bezoekers en klanten. Geen groot project, maar wel een bewuste stap. Dat is precies waar het om gaat.

Wat valt er concreet onder de labelplicht?

Om het praktisch te maken: dit zijn de situaties die nu al of binnenkort onder de transparantieverplichting vallen.

AI-gegenereerde profielfoto's op LinkedIn of uw website: als de foto realistisch oogt en niet duidelijk als illustratie herkenbaar is, valt die onder de regelgeving. Een label als 'Gemaakt met AI' of een vergelijkbare aanduiding is vereist.

AI-afbeeldingen in nieuwsbrieven, offertes of advertenties: ook hier geldt dat realistische beelden gelabeld moeten worden. Een abstracte illustratie of duidelijk gestyled artwork valt daar buiten, maar een foto-realistische afbeelding van een product of persoon niet.

Chatbots in klantenservice of op uw website: vanaf 2 augustus 2026 moeten bezoekers en klanten altijd weten wanneer ze met een AI communiceren. Dat betekent een duidelijke melding bij de start van het gesprek.

AI-video: ook hier komt labeling verplicht. Denk aan explainer-video's of social media-content waarbij AI-gegenereerde beelden zijn verwerkt.

Wat kunt u nú al doen?

U hoeft dit niet in één week op te lossen. Maar wachten tot 2026 is ook niet slim. Dit is een redelijk actieplan dat voor elk MKB-bedrijf haalbaar is.

Direct: loop de LinkedIn-profielen van uzelf en uw medewerkers door. Staan er AI-gegenereerde foto's tussen? Voeg dan een label toe of vervang de foto. Doe hetzelfde voor uw website en recente nieuwsbrieven.

Voor eind 2025: stel een kort intern beleid op. Twee A4'tjes zijn genoeg. Wanneer mag AI-content gebruikt worden? Hoe wordt het gelabeld? Wie is er verantwoordelijk voor controle? Dit voorkomt dat elke medewerker zijn eigen afweging maakt.

Voor 2 augustus 2026: inventariseer alle chatbot-toepassingen in uw klantcommunicatie. Zorg dat ze zich identificeren als AI. Dit is vaak een kleine aanpassing in de instellingen van uw platform, maar u moet wel weten waar u moet kijken.

De AVG als les: vroeg beginnen loont

Veel MKB-bedrijven herinneren zich de invoering van de AVG. Wie er vroeg mee aan de slag ging, had relatief weinig pijn. Wie wachtte tot de handhaving begon, stond voor een inhaalrace. De AI Act volgt hetzelfde patroon. De transparantieregels van Artikel 50 zijn niet de zwaarste onderdelen van de wet, maar ze raken dagelijkse routines direct.

Het goede nieuws: u heeft tijd. Maar die tijd is nu, niet volgend jaar.

Veelgestelde vragen

Geldt de labelplicht ook als ik een AI-tool gebruik om een bestaande foto te retoucheren?

Dat hangt af van de mate van aanpassing. Een kleine kleurcorrectie valt buiten de regelgeving. Maar als een foto substantieel is bewerkt of gegenereerd met AI, zodat het resultaat een realistisch beeld is dat niet meer overeenkomt met de werkelijkheid, dan valt dat wel onder de labelplicht. De vuistregel: als iemand de foto niet van echt kan onderscheiden, is een label op zijn plaats.

Hoe moet zo'n label er precies uitzien?

De EU AI Act schrijft geen specifiek format voor. Een aanduiding als 'AI-gegenereerd', 'Gemaakt met AI' of een vergelijkbare heldere melding volstaat. Op platforms als LinkedIn wordt in toenemende mate ondersteuning geboden voor het automatisch labelen van AI-content. Check de instellingen van het platform dat u gebruikt.

Wat zijn de risico's als mijn bedrijf dit niet naleeft?

De EU AI Act heeft handhavingsmechanismen en valt onder Europees toezicht. Specifieke boetebedragen voor Artikel 50 zijn nog niet volledig uitgewerkt, maar overtredingen kunnen wel degelijk consequenties hebben. Los van juridische risico's is er ook het reputatieaspect: vertrouwen is in zakelijke communicatie essentieel, en dat begint bij transparantie.

Wij gebruiken een chatbot op onze website. Wat moeten we aanpassen?

Controleer of uw chatbot zich bij het begin van een gesprek identificeert als AI. Dit is in de meeste platforms eenvoudig in te stellen via de welkomstboodschap of de naam van de bot. Is uw chatbot geleverd door een externe partij? Vraag die partij dan wat de huidige instellingen zijn en of ze voldoen aan de eisen van Artikel 50 per 2 augustus 2026. Wilt u hier hulp bij? Neem dan contact op met Ratho, wij kijken graag met u mee.