De breach gap: waarom MKB vaker gehackt wordt dan nodig

Het is een maandagmorgen. De directeur van een installatiebedrijf in Tilburg start zijn laptop op, opent zijn mailbox en ziet een bericht van zijn accountant. Er is iets mis met de betaalgegevens. Zijn boekhoudsysteem heeft ongebruikelijke inlogpogingen gehad, afgelopen nacht, vanuit een locatie die niemand herkent. Het bedrijf is niet platgelegd. Er is geen zichtbare schade. Maar er is wel degelijk iemand binnen geweest.

Dit soort scenario speelt zich in Nederland dagelijks af. Niet bij grote corporates met legertjes IT-specialisten, maar juist bij gezonde, goed draaiende MKB-bedrijven die ervan overtuigd waren dat hun beveiliging op orde was. Dat gevoel van zekerheid is precies het probleem. Want er is een kloof tussen wat u denkt te beschermen en wat u werkelijk beschermt. Die kloof heeft een naam: de breach gap.

Wat is de breach gap?

De breach gap is het verschil tussen de beveiligingsmaatregelen die een organisatie denkt te hebben en de maatregelen die in de praktijk daadwerkelijk werken. Het is geen technisch jargon voor een nieuw type aanval. Het is een beschrijving van een structurele blinde vlek, een organisatorisch probleem dat bij het overgrote deel van het Nederlandse MKB aanwezig is.

Matt Hull, een van de meest ervaren incident response-specialisten in Europa, verwoordde het tijdens zijn keynote op Cybersec Netherlands 2026 helder: 'De meeste organisaties worden niet gecompromitteerd door uitzonderlijke aanvallen, maar door structurele blinde vlekken in hun eigen digitale omgeving.' Dat is zowel een geruststellende als een verontrustende boodschap. Geruststellend omdat het probleem oplosbaar is. Verontrustend omdat het betekent dat u op dit moment misschien niet weet wat u niet weet.

Herkent u dit?

Herkent u de situatie waarin u een antivirusprogramma heeft, een firewall, misschien zelfs een wachtwoordbeleid, en toch het gevoel heeft dat u niet precies weet wat er allemaal draait op uw netwerk? Of dat er systemen zijn die al jaren niet zijn bijgewerkt, simpelweg omdat niemand er meer aan denkt? Dat is de breach gap in de praktijk.

Nederland telde aan het begin van 2024 maar liefst 1,56 miljoen actieve MKB-bedrijven, goed voor 68 procent van alle Nederlandse bedrijven en een gezamenlijke omzet van bijna 1.400 miljard euro. Dat maakt het MKB als geheel een enorm aantrekkelijk doelwit. Niet omdat aanvallers u persoonlijk uitkiezen, maar omdat de aanvalsdrempel bij MKB-bedrijven structureel lager ligt dan bij grote organisaties. Grote bedrijven investeren in gelaagde beveiliging met monitoring, detectie en respons. Bij het MKB ontbreken die lagen vaak simpelweg.

De Ratho-driehoek: Mens, Proces en Techniek

Bij Ratho kijken we naar cyberweerbaarheid altijd vanuit drie invalshoeken: Mens, Proces en Techniek. De breach gap speelt op alle drie die niveaus. En dat is precies waarom ze zo hardnekkig is.

Mens

Menselijk gedrag is en blijft de grootste kwetsbaarheid. Phishing, social engineering, zwakke wachtwoorden: ze staan allemaal in de top zeven van meest voorkomende cyberdreigingen voor het MKB. Uw medewerkers zijn geen criminelen, maar ze zijn ook geen securityspecialisten. Ze klikken op een link omdat die er betrouwbaar uitziet. Ze kiezen een wachtwoord dat ze kunnen onthouden. Ze delen een bestand via een privéaccount omdat dat sneller werkt. Dat is menselijk gedrag, en het is begrijpelijk. Maar het creëert gaten in uw beveiliging die geen enkel technisch systeem automatisch dicht.

Proces

Veel MKB-bedrijven hebben geen duidelijke processen rondom IT en security. Wie is er verantwoordelijk voor het bijwerken van software? Wat gebeurt er als een medewerker vertrekt, worden dan alle toegangen ingetrokken? Is er een procedure voor als iemand een verdachte mail ontvangt? Bij gebrek aan die processen ontstaan blinde vlekken, ongepatcht systemen, accounts die al lang niet meer actief zijn maar nog wel toegang hebben, en netwerkverkeer dat niemand in de gaten houdt.

Techniek

Op technisch vlak zien we bij MKB-bedrijven regelmatig dat de basis niet op orde is. Verouderde software, ontbrekende tweefactorauthenticatie, geen monitoring van loginpogingen, back-ups die wel bestaan maar nooit getest worden. De Cyber Security Raad adviseerde de Nederlandse overheid in juni 2024 al met zoveel woorden tot een structurele aanpak voor het MKB, juist omdat de technische achterstand ten opzichte van grotere organisaties significant en meetbaar is.

Een klant van ons: hoe een blinde vlek bijna fataal werd

Een klant van ons, een logistiek dienstverlener in de regio Den Bosch met zo'n veertig medewerkers, had op papier alles redelijk voor elkaar. Antivirussoftware, een firewall, en ze maakten gebruik van Microsoft 365. Toch kwamen ze bij ons met een zorgelijk verhaal. Een externe partij had hen gewaarschuwd dat inloggegevens van een medewerker op het dark web circuleerden.

Tijdens ons intakegesprek bleek dat er nog drie oud-medewerkers actieve accounts hadden. Tweefactorauthenticatie was wel ingesteld voor de directie, maar niet voor de rest van het team. En een cloudapplicatie die ze drie jaar geleden in gebruik hadden genomen, draaide op een verouderde versie met een bekende beveiligingslek. Niemand had dat bewust zo gekozen. Het was gewoon nooit iemands taak geweest om ernaar te kijken.

We hebben samen een basisaudit uitgevoerd, de oude accounts opgeschoond, tweefactorauthenticatie breed uitgerold en monitoring ingericht op verdachte loginactiviteit. Twee weken later zagen we in de logs meerdere mislukte inlogpogingen vanuit het buitenland, pogingen die nu keurig werden geblokkeerd. Zonder de monitoring hadden we die nooit gezien.

Wat kunt u concreet doen?

De breach gap is oplosbaar. Niet met één grote investering, maar met een gestructureerde aanpak die bij uw organisatie past. Hier zijn de prioriteiten die wij voor MKB-bedrijven aanbevelen.

Begin met zichtbaarheid. U kunt niet beschermen wat u niet kent. Een basisaudit van uw digitale omgeving brengt in kaart welke systemen er draaien, wie toegang heeft tot wat, en waar de verouderde of onbeheerde onderdelen zitten. Dit hoeft geen duur traject te zijn, maar het is wel de noodzakelijke eerste stap.

Investeer in uw mensen. Techniek lost het menselijke element niet op. Phishing-awareness training, ook al is die maar een halve dag per jaar, maakt een aantoonbaar verschil. Medewerkers die weten hoe een verdachte mail eruitziet, hoe ze veilig werken in Microsoft 365 en wat ze moeten doen als ze iets verdachts zien, zijn uw beste eerste verdedigingslinie. Ratho verzorgt interactieve workshops en adoptietrainingen die uw team praktisch weerbaar maken.

Zorg dat uw software actueel is. Ongepatcht software is een van de zeven meest voorkomende ingangen voor aanvallers. Maak patchbeheer een vast onderdeel van uw IT-beheer, niet iets wat u doet als u er aan denkt.

Richt monitoring in. Preventie is niet genoeg. U wilt ook weten wanneer iemand probeert in te breken, zodat u kunt ingrijpen voordat er schade ontstaat. Monitoring van netwerk- en loginactiviteit is voor MKB-bedrijven goed bereikbaar via managed security services, zonder dat u daarvoor een eigen securityteam hoeft op te bouwen.

Overweeg volledige ontzorging. Veel MKB-bedrijven hebben simpelweg niet de capaciteit om security structureel bij te houden naast alle andere dagelijkse uitdagingen. Een managed service provider die security als integraal onderdeel van het IT-beheer aanbiedt, geeft u de bescherming van een professioneel securityteam zonder de overhead van eigen personeel.

De maatschappelijke kant van het verhaal

Dit is niet alleen uw probleem. De Cyber Security Raad stelde in haar advies van juni 2024 expliciet dat onvoldoende cyberweerbaarheid bij het MKB een risico vormt voor de bredere samenleving. MKB-bedrijven maken deel uit van toeleveringsketens van grotere organisaties en vitale sectoren. Een lek bij u kan een weg zijn naar uw opdrachtgever, uw leverancier of uw klant. Cyberweerbaarheid is daarmee niet alleen een bedrijfsbelang, maar ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Wij zien dat steeds meer MKB-bedrijven in Brabant dit besef beginnen te voelen, mede door toenemende eisen vanuit hun klanten en de groeiende aandacht vanuit wet- en regelgeving. De vraag is niet meer of u dit moet aanpakken, maar wanneer en hoe.

Veelgestelde vragen

Wat is de breach gap precies en hoe ontstaat die?

De breach gap is het verschil tussen de beveiliging die u denkt te hebben en wat u in werkelijkheid beschermt. Die kloof ontstaat niet door één grote fout, maar door een opeenstapeling van kleine blinde vlekken: vergeten systemen, niet-ingetrokken toegangsrechten, ongepatcht software, medewerkers zonder bewustwijn. Samen maken die gaten uw organisatie kwetsbaar, ook al heeft u wel degelijk in beveiliging geïnvesteerd.

Ben ik als klein MKB-bedrijf echt een doelwit voor hackers?

Aanvallers kiezen hun slachtoffers vaak niet bewust uit. Ze scannen automatisch op bekende kwetsbaarheden en kiezen de weg van de minste weerstand. Juist omdat MKB-bedrijven structureel minder beveiligingslagen hebben dan grote organisaties, zijn ze aantrekkelijker, niet omdat u interessant bent, maar omdat het makkelijker is.

Hoe weet ik of er bij mij ook een breach gap is?

Een goede eerste stap is een eerlijk antwoord geven op een paar basale vragen. Weet u welke systemen er allemaal draaien op uw netwerk? Heeft u zicht op wie toegang heeft tot welke data? Worden software-updates automatisch en tijdig uitgerold? Heeft u monitoring op verdachte inlogpogingen? Als u op een of meer van deze vragen 'nee' of 'weet ik niet' antwoordt, is de kans groot dat er een breach gap aanwezig is. Een basisaudit door een IT-partner helpt u dat in kaart te brengen.

Wat doet Ratho concreet om de breach gap bij mijn bedrijf te dichten?

We beginnen altijd met inzicht. Via een basisaudit brengen we uw digitale omgeving in kaart en identificeren we de blinde vlekken. Vervolgens pakken we samen de prioriteiten aan: van patchbeheer en toegangsbeheer tot phishing-awareness training voor uw medewerkers en het inrichten van monitoring. Afhankelijk van de volwassenheid van uw organisatie kiezen we het niveau van IT-beheer dat past bij uw behoeften. Van basisondersteuning tot volledige ontzorging inclusief security. Alles gericht op duurzame weerbaarheid, niet op een eenmalige fix.